Rechter bevestigt eerdere uitspraak: geen herleidbare persoonsgegevens
De gemeente Enschede hoeft de boete van €600.000, die de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) haar in 2022 oplegde, niet te betalen. De Raad van State volgt daarmee het oordeel van de rechtbank uit februari 2024 en heeft het hoger beroep van de AP afgewezen. Het geschil draait om meetingen van wifisignalen in de binnenstad die door de gemeente werden ingezet tussen 2018 en 2020.
Tussen mei 2018 en 2020 huurde de gemeente een extern bedrijf in om met sensoren de drukte en bezoekersstromen in het centrum te meten. De meetkastjes ontvingen wifi‑signalen van mobiele telefoons; voor elk toestel werd een versleutelde, unieke code geregistreerd. Omdat de gemeente over langere tijd bijhield welke code bij welk meetpunt verscheen, bespeurde de AP een overtreding van de Europese privacyregels en legde de boete op.
Waarom de boete werd ingetrokken
De rechtbank oordeelde in februari 2024 dat niet is bewezen dat de gemeente daadwerkelijk persoonsgegevens van eigenaren van mobiele telefoons heeft verwerkt. De kern van de uitspraak is dat de gebruikte, versleutelde codes en de locatiegegevens niet naar individuele personen te herleiden zouden zijn. De Raad van State sluit zich aan bij die lezing en handhaaft daarmee de eerdere uitspraak.
"We hebben altijd zorgvuldig gehandeld. De tellingen waren bedoeld om meer inzicht te krijgen in bezoekersaantallen in onze binnenstad. Dat was ook het enige doel waarvoor deze gegevens werden gebruikt."
Dat zei wethouder Barry Overink (Economie) naar aanleiding van de uitspraak.
Feiten op een rij
| Onderdeel | Gegevens |
|---|---|
| Periode van metingen | mei 2018 – 2020 |
| Aantal sensoren | minimaal tien (zoals in reportage genoemd) |
| Opgelegd boetebedrag | €600.000 (2022) |
| Rechterlijke behandeling | Bezwaar bij AP afgewezen → rechtbank (februari 2024) → Raad van State bevestigt |
Gevolgen en lokale context
Voor de gemeente Enschede betekent de uitspraak dat zij de kosten van de boete niet hoeft te dragen en dat de gebruikte meetmethode door de hoogste bestuursrechter niet als verwerking van herleidbare persoonsgegevens wordt aangemerkt. Voor bewoners en ondernemers in de binnenstad roept de uitspraak vragen op over privacy en transparantie bij gemeentelijke dataverzameling.
- De metingen waren bedoeld om inzicht te krijgen in bezoekersaantallen en -stromen in de binnenstad.
- De AP zag in de gedane registraties echter een overtreding van privacyregels en legde daarom een boete op.
- Rechtbank en Raad van State oordelen dat uit de versleutelde codes geen personen herleidbaar waren.
De uitspraak kan precedentwerking hebben voor andere gemeenten die vergelijkbare methoden gebruiken om voetgangersstromen en winkelbezoek te monitoren. Gemeenten zullen moeten kijken naar de technische inrichting van dergelijke systemen en naar de wijze waarop data worden vastgelegd en geanonimiseerd, om te voorkomen dat toezichthouders alsnog van verwerking van persoonsgegevens spreken.
Reacties en volgend stappen
Wethouder Overink reageerde verheugd en benadrukte dat het doel van de tellingen altijd praktisch was: betere sturing van beleid voor de binnenstad, onder meer voor evenementen, veiligheid en ondernemersondersteuning. De AP heeft in eerdere fase bezwaar gemaakt tegen het oordeel van de rechtbank en besloot in 2024 tot hoger beroep; dat beroep is nu door de Raad van State afgewezen.
Het is nog onduidelijk of de AP verdere stappen onderneemt, bijvoorbeeld door het beleid of de technische aanpak van gemeenten nationaal aan te kaarten. Voor Enschede ligt de directe casus hiermee afgesloten, maar het debat over waar de grens ligt tussen nuttige stedelijke data en privacy‑inbreuk blijft actueel. Lokale politici, ondernemers en privacyadviseurs zullen de uitspraak naar verwachting gebruiken om hun standpunten te onderbouwen bij toekomstige besluitvorming over dataverzameling in de openbare ruimte.