De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft een commerciële pijnkliniek in Velsen-Noord bevolen te stoppen met het verstrekken van lidocaïne aan mensen met chronische coronaklachten. De IGJ stelt dat de stof niet is goedgekeurd voor behandeling van postcovid en noemt er een risico voor de patiëntveiligheid aan verbonden, waarop de kliniek binnen drie maanden moet stoppen met de behandeling.
Niet-geregistreerde toepassing en gebrek aan onafhankelijke toetsing
Excellent Care Clinics, gespecialiseerd in pijnbehandeling, gebruikte lidocaïne volgens de IGJ jarenlang bij patiënten met postcovid klachten. Omdat lidocaïne niet is geregistreerd voor die indicatie, valt het gebruik buiten de reguliere zorgregels. De Inspectie wijst erop dat voor toepassingen buiten de registratie een onafhankelijke toetsingscommissie toestemming had moeten geven. Dat is volgens de IGJ niet gebeurd.
"een risico voor de patiëntveiligheid"
De IGJ benadrukt daarmee dat niet alleen het individuele behandelbelang telt, maar ook de formele waarborgen rond experimenteel of off-label gebruik wanneer het structureel wordt toegepast.
Hoe werd het middel toegepast?
Uit de verslaglegging van de kliniek blijkt dat er in de afgelopen jaren ruim honderd mensen de behandeling ontvingen. De behandeling bestond uit een combinatie van zelftoediening thuis en injecties in de kliniek:
- Patiënten moesten tot vier keer per dag thuis lidocaïne-HP-β-CD inspuiten.
- Ieder zes weken kregen zij in de kliniek een injectie met lidocaïnehydrochloride.
| Kenmerk | Toediening |
|---|---|
| Aantal patiënten | Ruim 100 |
| Zelftoediening | Tot 4x per dag lidocaïne-HP-β-CD |
| Poliklinische injectie | Elke 6 weken lidocaïnehydrochloride |
Artsen van de kliniek hebben aangegeven dat ook patiënten met postcovid baat zouden hebben gehad bij de behandeling. Volgens de kliniek werden bij deelnemers de klachten vervolgens minder erg. Die verklaring staat echter niet gelijk aan een goedgekeurde indicatie of de afgifte van een formele toetsing door een onafhankelijke commissie.
Gevolgen en aandachtspunten
De IGJ heeft Excellent Care Clinics gevraagd binnen drie maanden te stoppen met de behandeling. Voor patiënten kan dat betekenen dat zij moeten terugvallen op andere, erkende zorgopties of dat er een behandelstop volgt terwijl sommige van hen verbetering rapporteerden. De toezichthouder lijkt daarmee te willen voorkomen dat ongecontroleerd off-labelgebruik van geneesmiddelen een algemeen of oncontroleerbaar karakter krijgt, met alle veiligheid- en aansprakelijkheidsrisico's van dien.
Wat verder van belang is:
- Off-label gebruik kan toegestaan zijn, maar vraagt vaak om extra toetsing en documentatie; die formele route ontbrak hier volgens de IGJ.
- Wanneer klinieken grootschalig niet-geregistreerde toepassingen aanbieden, ontstaat een spanningsveld tussen individuele patiëntbehoefte en publieke waarborgen voor veiligheid en kwaliteit.
De uitspraak van de IGJ kan precedentwerking hebben voor andere behandelcentra die afwijkende toedieningsvormen of niet-geregistreerde middelen gebruiken bij postcovid of vergelijkbare klachten. Voor patiënten is duidelijkheid over veilige en verantwoorde behandeling essentieel, zeker nu postcovid voor een groep mensen langdurige klachten veroorzaakt.
De IGJ gaf het bevel na interne beoordeling en stelt dat de maatregel genomen is met het oog op de patiëntveiligheid. De kliniek houdt vol dat patiënten baat hebben gehad; de inspectie verlangt echter de formele waarborgen die bij niet-geregistreerd gebruik horen.