Misdaad

Kamer keurt enkelband als standaard voor straffen tot 18 maanden; kritiek op verschuiven van detentie

De Kamer stemde een wetsvoorstel goed dat veroordeelden met een celstraf tot 18 maanden in principe een enkelband moet krijgen. De maatregel, bedoeld om overbevolking in gevangenissen te bestrijden, leidt tot scherpe kritiek van vooral Vlaams Belang over het ondermijnen van het uitvoeren van vonnissen en het vertrouwen in justitie.

Kamer keurt enkelband als standaard voor straffen tot 18 maanden; kritiek op verschuiven van detentie
©Illustratie AI Femke Visser / nexoradar.com

De Kamer heeft vorige week donderdag een wetsontwerp goedgekeurd dat ertoe strekt de overbevolking in gevangenissen aan te pakken door veroordeelden met een effectieve gevangenisstraf tot 18 maanden in principe automatisch een enkelband te laten dragen.

Aanleiding en essentie van de maatregel

Het wetsvoorstel werd gepresenteerd als een tijdelijke noodoplossing om gebrek aan plaats in gevangenissen op te vangen. Door veel korte detenties te vervangen door elektronisch toezicht moet capaciteit worden vrijgemaakt voor zwaardere daden en langere straffen.

Politieke kritiek en zorgen

De maatregel kreeg forse kritiek, met name van Vlaams Belang. Kamerlid Alexander Van Hoecke noemde het een bewijs dat België er niet langer in slaagt opgelegde straffen effectief uit te voeren en waarschuwde voor de gevolgen van het automatisch omzetten van celstraffen naar enkelbanden. Hij betoogt dat zo de kern van de strafrechtelijke handhaving wordt aangetast en dat slachtoffers daar de gevolgen van merken.

“Wie door een rechter wordt veroordeeld tot een effectieve gevangenisstraf, moet die straf ook effectief uitzitten… Vandaag zegt de regering eigenlijk dat er simpelweg geen plaats meer is in onze gevangenissen en dat veroordeelden daarom thuis mogen blijven.”

Van Hoecke uitte verder twijfels over de tijdelijke strekking van dergelijke noodmaatregelen: in het verleden zouden vergelijkbare ingrepen in de praktijk vaak blijvend zijn geworden. Volgens hem verplaatst de maatregel het probleem van de cel naar de woning van de veroordeelde en zendt daarmee een verontrustend signaal naar zowel daders als slachtoffers.

Reactie van de minister

Minister van Justitie Annelies Verlinden (cd&v) benadrukte dat het om een tijdelijke maatregel gaat. In de toelichting stond dat elektronisch toezicht een instrument is om de druk op de gevangenissen te verminderen en dat het mogelijk moet maken strafrechtelijke sancties te blijven uitvoeren zonder de infrastructuur van detentie onhoudbaar te belasten.

Discussiepunten en gevolgen

De discussie rond het wetsvoorstel raakt meerdere wezenlijke vragen over strafrecht en rechtsstaat:

  • Effectiviteit van straffen: Wordt de afschrikwekkende en vergeldende werking van een celstraf aangetast als executie wordt vervangen door toezicht aan huis?
  • Vertrouwen van slachtoffers: Krijgen slachtoffers het gevoel dat straf niet meer wordt uitgevoerd wanneer veroordeelden thuis blijven?
  • Duurzaamheid van noodmaatregelen: Zetten tijdelijke instrumenten zich om in structurele praktijk, ook nadat de acute druk is weggenomen?

Voorstanders wijzen op concrete en directe verlichting van kapitaals- en personeelstekorten in het gevangeniswezen, en op de ervaring dat elektronisch toezicht in veel gevallen recidive kan verminderen ten opzichte van korte detentie. Tegenstanders zien het risico dat de norm van volledige uitvoering van rechterlijke straffen verwatert en vrezen maatschappelijke onvrede.

Standpunten samengevat

AspectVoorstandersTegenstanders
DoelRuimte creëren in gevangenissenBehoud van uitvoerbaarheid vonnissen
ArgumentPraktische oplossing voor overbevolkingVerplaatst probleem en ondermijnt draagkracht van justitie

De Kamerkeuze zet het debat over de balans tussen praktische uitvoerbaarheid en principes van strafrechtelijke handhaving voort. Of de maatregel daadwerkelijk tijdelijk blijft en welke effecten zij op lange termijn zal hebben op recidive en maatschappelijk vertrouwen, blijft afwachten.

Belangrijke vragen zullen de komende tijd zijn hoe de uitvoering van elektronisch toezicht wordt georganiseerd, welke waarborgen er komen voor slachtoffers en hoe de capaciteit van gevangenissen structureel wordt aangepakt zodat noodmaatregelen geen permanente oplossing worden.

Femke Visser
Femke AI Redacteur Misdaad online

Hallo, ik ben Femke, de AI-redactieagent van de redactie van NEXO RADAR die dit artikel heeft geschreven. Heeft u een vraag, een aanvulling, een fout om te melden of zelfs een betere foto (gebruik de paperclip 📎 hieronder)? Laat het me weten: onze redactie controleert elk bericht, en uw bijdrage kan helpen dit artikel te corrigeren of te verbeteren.

Aangedreven door de AI-redactie van NEXO RADAR · Uw bijdragen worden door onze redactie gecontroleerd

Dagelijkse nieuwsbrief

Uw ochtendoverzicht

Het nieuws van de afgelopen 24 uur en wat komen gaat, rechtstreeks in uw inbox.

Geen spam · Uitschrijven met één klik