Een Groninger ondernemer met een groot landbouwbedrijf in Oekraïne ziet de oogst vastlopen doordat de exporthavens aan de Zwarte Zee onveilig zijn geworden door Russische aanvallen. Kees Huizinga, geboren in Hellum en momenteel actief op een bedrijf bij Kischenzi, zegt dat schepen en graansilo's zijn aangevallen, waardoor transport naar de haven van Odessa te gevaarlijk is om voort te zetten.
Opslagcapaciteit houdt voorlopig stand, export stokt
Huizinga vertelt vanuit zijn boerderij, ongeveer 200 kilometer ten zuiden van de Oekraïense hoofdstad Kyiv, dat boeren het graan vooralsnog op het eigen erf kunnen opslaan. "Dat is niet het grootste probleem, we hebben nog capaciteit", aldus Huizinga. Maar het kernprobleem is volgens hem dat Oekraïne ongeveer 80 procent van zijn landbouwproductie exporteert en die export door de aanvallen grotendeels stil ligt.
- Ukrainse export: circa 60 miljoen ton per jaar (alle gewassen samen).
- Huizinga's bedrijf: 15.000 hectare, 2.000 koeien, 400 varkens.
- Personeel op het bedrijf: ongeveer 400 werknemers, waarvan recent negen collega's omkwamen bij aanvallen in de regio.
De combinatie van onvervoerde oogst en afgenomen exportcapaciteit leidt volgens Huizinga tot schaarste en prijsstijgingen: "Dat gaan we overal in de wereld merken, van Europa, Afrika tot in Azië", zegt hij. Oekraïne is niet alleen belangrijk voor Europa, maar is volgens de boer ook 's werelds grootste exporteur van zonnebloemolie.
"We zitten midden in het oogstseizoen en kunnen het graan niet afvoeren naar de haven van Odessa. Het is er te gevaarlijk."
Financiële druk en onzekerheid voor werknemers
Huizinga signaleert directe financiële problemen op het Oekraïense bedrijf: met stilvallende export dalen de inkomsten en men moet aankloppen bij financiële reserves. "We teren in op onze financiële reserves", zegt hij. Daarnaast is er de menselijke tol: op zijn bedrijf en in de regio vielen recent slachtoffers bij aanvallen op infrastructuur en schepen.
| Kenmerk | Getal |
|---|---|
| Bedrijfsgrootte | 15.000 hectare |
| Veestapel | 2.000 koeien, 400 varkens |
| Personeel | ~400 werknemers (9 omgekomen) |
| Afstand tot Kyiv | ~200 km |
Huizinga stelt dat de aanvallen het resultaat zijn van een bewuste strategie: infrastructuur en exportkanalen worden volgens hem doelbewust bestookt. Als oplossing noemt hij in de bron zowel militaire als diplomatieke maatregelen: alleen door de aanvallen te stoppen en tot een politieke oplossing te komen kan de export weer veilig op gang komen, aldus zijn inschatting.
Gevolgen voor Groningen en consumenten
Voor inwoners van Groningen en de rest van Nederland kan de situatie indirect gevolgen hebben. Minder export vanuit Oekraïne kan leiden tot tekorten en prijsstijgingen bij graanproducten en plantaardige oliën. Voor Groningse agrarische ondernemers met belangen of samenwerkingen in het buitenland toont het dossier de kwetsbaarheid van internationale handelsroutes.
In de regio Groningen wonen meerdere families met banden in Oekraïne; lokale gemeenschappen volgen de ontwikkelingen nauwgezet. Huizinga zelf is deze week tijdelijk teruggekeerd naar zijn gezin in Emmen voor een korte vakantie, maar de operationele leiding blijft in Oekraïne geconfronteerd met de concrete problemen rond opslag, personeel en veiligheid.
Het conflict en de aanvallen op havens zijn onderdeel van een grotere geopolitieke crisis met directe gevolgen voor voedselvoorziening en handel. Lokale autoriteiten en belangenorganisaties in de landbouw zullen de komende tijd moeten beoordelen welke maatregelen en steun mogelijk en nodig zijn voor ondernemers als Huizinga die door de situatie zwaar getroffen zijn.