Oogartsen van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) waarschuwen inwoners om niet via een cd of andere onbetrouwbare zelfgemaakte hulpmiddelen naar de zonsverduistering te kijken. Volgens oogarts Robert Jan Wijdh was het vroeger gebruikelijk om met een cd te turen, maar dat advies geldt nu niet meer vanwege de risico's voor het oog.
Waarom een cd geen veilige bescherming biedt
Wijdh legt uit dat zonlicht sterke straling bevat die zowel het hoornvlies als het netvlies kan aantasten. De schade aan het hoornvlies is vaak tijdelijk en lijkt op 'sneeuwblindheid': pijn, tranen en tijdelijk verminderd zicht. Schade aan het netvlies is echter onomkeerbaar. "Zonnestraling kan een gaatje branden in het netvlies", zegt de oogarts. Dit kan blijvende blinde vlekken in het centrale zicht veroorzaken.
"Waarschijnlijk omdat er toch te veel straling doorheen kan komen", zegt Wijdh over het afraadadvies voor cd's.
Ook bij gedeeltelijke verduistering blijft kijken gevaarlijk
Zelfs wanneer de zon tot ongeveer 90% wordt verduisterd, zoals voor komende woensdag is voorspeld, is het licht nog te fel om recht in te kijken. Zonder bescherming ziet men bovendien weinig van de eclips, maar loopt men wel risico op beschadiging van het netvlies.
Het veilige alternatief: gecertificeerde eclipsbrillen
Het UMCG raadt aan een echte eclipsbril te gebruiken die voldoet aan de Europese standaard ISO 12312-2. Volgens Wijdh biedt een gecertificeerde eclipsbril de garantie dat er geen kleine, mogelijk onzichtbare gaatjes zijn waardoor schadelijke straling kan binnendringen. Daarmee is de kans op permanente beschadiging van het netvlies aanzienlijk kleiner dan bij improvisaties zoals cd's of vergieten.
- Gebruik alleen een eclipsbril met keurmerk ISO 12312-2.
- Kijk nooit direct in de zon zonder goede bescherming.
- Neem kinderen mee: zij begrijpen niet altijd dat direct kijken gevaarlijk is.
- Kijk niet door alternatieven zoals vergiet, cd, of andere doorzichtige materialen.
Wat gebeurt er bij oogschade?
Volgens Wijdh veroorzaakt veel uv-licht een verbranding van het hoornvlies met pijn en tranen, maar dat herstelt meestal vanzelf. Schade aan het netvlies leidt echter tot permanente klachten: blinde plekken in het centrale zicht kunnen blijven bestaan en beïnvloeden scherp zien. Dit benadrukt het belang van preventie: voorkomen is beter dan behandelen.
| Risico | Effect |
|---|---|
| Hoornvlies (cornea) | Brandwond-achtige klachten, pijn, tranen, tijdelijk verminderd zicht |
| Netvlies (retina) | Gaatje of beschadiging, blijvende blinde vlekken, permanent functieverlies |
Betrouwbaarheid en praktische tips
Wijdh wijst erop dat betrouwbaarheid een belangrijke reden is om weg te blijven van doe-het-zelfmethoden. Een cd kan microscopisch kleine beschadigingen of gaatjes hebben waardoor toch schadelijke straling doorlaat. Met gecertificeerde eclipsbrillen is die garantie er volgens hem wél.
Enkele praktische aandachtspunten op een rijtje:
- Controleer vóór gebruik of de eclipsbril onbeschadigd en schoon is.
- Laat kinderen de bril niet zonder toezicht gebruiken.
- Koop geen onbetrouwbare of onbekende middelen speciaal voor het kijken naar de zon.
- Als u twijfelt over oogklachten na het kijken, neem contact op met uw huisarts of het ziekenhuis.
Het UMCG benadrukt dat, ondanks het nostalgische beeld van cd's en groepsfoto's van oogartsen die vroeger op die manier keken, de veiligheid van het oog nu centraal moet staan. Met het oog op de aankomende zonsverduistering is het advies helder: gebruik gecertificeerde bescherming en vermijd improvisaties.