De aanhoudend lage waterstand van de Rijn kan de Duitse economische groei in het derde kwartaal aanzienlijk drukken en het binnenvaartverkeer ernstig verstoren, waarschuwen onderzoekers van het Kiel Institute for the World Economy. Volgens hun berekeningen zou de productie in Duitsland hierdoor met 0,1 tot 0,2 procentpunt kunnen krimpen.
Risico op stilstand voor binnenvaart en bevoorrading
De Rijn is een van Europa's belangrijkste binnenvaartroutes en vervoert onder meer graan, mineralen, ertsen, steenkool en aardolieproducten. Doordat het waterpeil op meerdere plekken extreem laag is, nemen de beperkingen voor de scheepvaart toe. Bij Kaub, een traditioneel knelpunt tussen Koblenz en Mainz, werd het waterpeil op 28 juli gemeten op 30 cm. De Duitse waterbeheerder verwacht dat het niveau zal dalen tot ongeveer 25 cm, waarmee het recordniveau van oktober 2018 geëvenaard wordt.
Vervoerders moeten bij zulke waterstanden ladingen flink beperken of omroutes plannen, waardoor transportkosten stijgen en levertijden oplopen. Voor de industrie en raffinaderijen, die afhankelijk zijn van doorlopende aanvoer van grondstoffen en olieproducten, kan dit direct productieverlies opleveren.
Economische impact volgens onderzoeksinstituut
Het Kiel Institute berekende dat de lage Rijnwaterstand de Duitse productie in het derde kwartaal tot 0,2 procentpunt kan drukken. Stefan Kooths, hoofd van de onderzoeksgroep conjunctuurcycli en economische groei bij het instituut, benadrukte tegenover persbureau Reuters de omvang van het risico:
"De impact van de lage Rijnwaterstand zou sterk genoeg kunnen zijn om het bruto binnenlands product van Duitsland in het derde kwartaal met 0,1 tot 0,2 procentpunt te verlagen."
Veel economen voorzien dat de Duitse economische groei in de zomermaanden kan teruglopen tot niet meer dan 0,2%. In dat scenario zou een voortzetting van de huidige droogte en de daarbij horende scheepvaartproblemen de grootste economie van Europa sterk verzwakken.
Wat staat op het spel voor logistiek en industrie
Praktische gevolgen van een langdurig laag peil zijn onder meer:
- beperking van ladingen per schip en dus meer scheepvaartbewegingen of verplaatsing naar duurdere modaliteiten;
- stijgende vervoerskosten en vertragingen in de aanvoer van grondstoffen;
- toegenomen druk op voorraadbeheer en mogelijk productiebeperkingen bij ontkoppelde bedrijven.
Voor Nederland, met grote overslaghavens en een verflochten logistieke sector, betekenen verstoringen op de Rijn indirecte risico's voor doorvoer en toeleveringsketens. Rotterdam en andere havens kunnen te maken krijgen met verplaatste stromen of piekdrukte wanneer binnenlandse distributie overland moet plaatsvinden.
Huidige situatie en vooruitzichten
Het Kiel Institute stelt dat een snelle verbetering van de waterstanden onwaarschijnlijk is en dat hinder voor de scheepvaart daarom in ieder geval de komende weken kan aanhouden. Het hernieuwde bereiken van recordniveaus maakt duidelijk dat de Rijn kwetsbaar blijft voor langere droogteperioden, een fenomeen dat door klimaatvariabiliteit vaker kan optreden.
| Parameter | Waarde |
|---|---|
| Gemeten waterpeil bij Kaub (28 juli) | 30 cm |
| Verwacht waterpeil | 25 cm |
| Geschat effect op Duits bbp | 0,1–0,2 procentpunt |
De komende weken zullen bepalend zijn voor de mate van economische schade. Blijvende droogte kan leiden tot bredere verstoringen in de Europese toeleveringsketen en hogere kosten voor industrie en consumenten. Beheerders en bedrijven bereiden zich nu voor op operationele aanpassingen zolang de waterstanden laag blijven.