Op vrijdag 21 augustus verschijnt de Wateratlas van Noord-Holland, een omvangrijke publicatie die inzicht wil geven in de vaak onzichtbare maar essentiële netwerken van water in de provincie. De atlas behandelt zowel oppervlaktewater, grondwater, drinkwater als afvalwater en plaatst die elementen in historische én actuele context.
Een samenhangend systeem dat het leven mogelijk maakte
De publicatie laat zien hoe het watersysteem zich over eeuwen heeft ontwikkeld en hoe dat het leven op het schiereiland Noord-Holland fundamenteel heeft bepaald. Een groot deel van de provincie ligt onder zeeniveau en wordt beschermd door duinen en dijken. Historisch bezien was er lange tijd vooral strijd met het water: tot het einde van de middeleeuwen ging land verloren, waarna mensen het langzaam terugwonnen door bedijkingen en droogmakerijen.
Ingrijpen om droog te houden
Om het land bewoonbaar en agrarisch bruikbaar te houden, werden sloten gegraven, dijken aangelegd en watermolens gebouwd. Die praktische ingrepen vormden samen het systeem dat de atlas wil belichten. Sinds circa 1950 nam grootschalig ingrijpen toe, mede door verstedelijking en schaalvergroting in de landbouw, waardoor het watersysteem steeds complexer werd en onder druk kwam te staan.
Nieuwe kwetsbaarheden: bodemdaling en extreem weer
De atlas wijst op actuele knelpunten: bodemdaling, intensiever landgebruik en verstedelijking hebben het waterbeheer ingewikkelder gemaakt. Tegelijkertijd zorgen perioden met zowel extreme droogte als overvloedige regenval voor extra spanningen in het systeem. Die factoren roepen de vraag op of het huidige watersysteem toekomstbestendig is.
Hoe de atlas is gemaakt
De Wateratlas is tot stand gekomen door een samenwerking tussen Stichting Oer-IJ en Uitgeverij Noord-Holland. Aan het project werkten meer dan vijftig partijen en vrijwilligers mee en er schreven ruim dertig auteurs aan de verschillende hoofdstukken. De atlas bevat gedetailleerde waterstaatskaarten en probeert zo zowel achtergrond als actuele stand van zaken begrijpelijk te maken voor een breed publiek.
- Verschijningsdatum: 21 augustus
- Onderwerpen: oppervlaktewater, grondwater, drinkwater, afvalwater
- Betrokkenen: > 50 organisaties en vrijwilligers, > 30 auteurs
Wat lezers kunnen verwachten
Behalve historische kaders en kaarten biedt de atlas inzicht in de hedendaagse werking van het watersysteem en de knelpunten waarvoor bestuurders, waterbeheerders en inwoners zich gesteld zien. Het materiaal kan dienen als achtergrond voor beleidsdiscussies over waterveiligheid, ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie in Noord-Holland.
Praktische betekenis voor gemeenten en inwoners
Voor lokale overheden en waterschappen benadrukt de atlas het belang van integrale benaderingen: waterbeheer raakt aan landbouw, woningbouw, natuur en infrastructuur. Voor inwoners maakt het inzichtelijk waarom maatregelen zoals dijkversterking, peilbeheer of herinrichting van watersystemen nodig zijn en welke keuzes daarbij gemaakt moeten worden.
| Soort water | Wat de atlas behandelt |
|---|---|
| Oppervlaktewater | Kademaatregelen, afwatering, invloed van neerslag |
| Grondwater | Bodemdaling, grondwaterstanden en gevolgen voor gebruik |
| Drinkwater | Bronnen en distributie |
| Afvalwater | Zuivering en infrastructuur |
De Wateratlas pretendeert geen pasklare oplossingen te bieden, maar wil vooral de kennisbasis verbreden en gesprekspartners bij elkaar brengen. In een provincie waar water en land door de geschiedenis heen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, kan die kennis van belang zijn voor zowel korte termijn-beheer als lange termijnplanning.
De publicatie verschijnt op 21 augustus. Stichting Oer-IJ en Uitgeverij Noord-Holland hebben de atlas gedurende meer dan een jaar ontwikkeld met medewerking van tientallen organisaties en auteurs, waarmee geprobeerd is een breed en gedetailleerd beeld van Noord-Hollands watersysteem te schetsen.