De provincie Zuid-Holland begint op 25 september een kosteloze leerlijn voor bestuurders van kerkgebouwen. Doel is hen te ondersteunen bij het maken van toekomstbestendige keuzes voor gebouwen die worstelen met leegstand of een afnemende religieuze functie. De cursus wordt georganiseerd door de ErfgoedAcademie en bestaat uit zeven dagdelen onder begeleiding van specialisten.
Aansprekende rol van kerken voor dorpen en steden
Gedeputeerde Erfgoed en Cultuur Meindert Stolk benadrukt dat kerkgebouwen meer zijn dan monumenten of stenen. Volgens hem fungeren kerken als herkenningspunten in het landschap en als locaties waar gemeenschappen samenkomen om belangrijke levensmomenten te vieren en te herdenken. Het verlies van een kerkgebouw raakt daarom vaak diep in een dorp of stadsdeel.
"Kerkgebouwen zijn veel meer dan alleen monumentale gebouwen. Kerken zijn herkenningspunten in het landschap, maar vooral plekken waar gemeenschappen samenkomen. Mensen vieren en herdenken er belangrijke momenten in hun leven. Daarom raakt het sluiten van een kerkgebouw vaak het hart van een dorp of stad."
Doel en opzet van de leerlijn
Met de leerlijn wil de provincie kerkbestuurders handvatten geven om de maatschappelijke waarde van hun gebouw te behouden, ook bij veranderende functies. De cursus behandelt onderwerpen als herbestemming, exploitatiemodellen, financiële haalbaarheid, duurzaamheid en de analyse van de omgeving. Deelnemers werken in groepsverband aan een concreet toekomstplan dat inspeelt op lokale behoeften.
Herbestemming en historisch interieur
De provincie benadrukt dat herbestemming zorgvuldig moet gebeuren. Een religieuze functie kan veranderen zonder dat de maatschappelijke betekenis van het gebouw verloren gaat. Mogelijke nieuwe functies die in de aankondiging worden genoemd, zijn onder meer een dorpshuis, een gezondheidscentrum, kinderopvang of culturele voorziening. Daarnaast is het volgens de provincie belangrijk om historische interieurs zoveel mogelijk te behouden zodat de identiteit en geschiedenis van het gebouw zichtbaar blijven.
Praktische details
De leerlijn start op 25 september 2026 en omvat zeven dagdelen. De provincie betaalt de kosten zodat deelname voor kerkbestuurders uit Zuid-Holland gratis is. De ErfgoedAcademie voert de leerlijn uit in opdracht van de provincie. Aanmelden moet vóór 31 augustus via de website van de ErfgoedAcademie.
- Startdatum: 25 september 2026
- Duur: zeven dagdelen
- Kosten: deelname is kosteloos voor kerkbestuurders in Zuid-Holland
- Inschrijfdeadline: 31 augustus
- Organisatie: ErfgoedAcademie, in opdracht van de provincie
Waarom gemeenten en bestuurders betrokken zijn
Bestuurders van kerkgebouwen staan vaak voor lastige afwegingen: hoe combineer je behoud van cultuurhistorische waarden met een nieuwe, rendabele functie? Gemeenten en lokale bewonersgroepen kunnen een rol spelen bij het formuleren van behoeften en door het faciliteren van samenwerkingen die leiden tot duurzame exploitatie. De leerlijn biedt volgens de provincie een platform om die samenwerkingen te verkennen en concrete plannen te maken.
Meerwaarde voor lokale gemeenschappen
Door kerkgebouwen te herbestemmen kunnen voorzieningen worden toegevoegd die bijdragen aan leefbaarheid in dorpen en stadswijken. Denk aan multifunctionele ruimtes voor bijeenkomsten, zorg- of welzijnsvoorzieningen en culturele activiteiten. Behoud van historische elementen kan daarbij helpen om een verbindende, herkenbare plek in de buurt te behouden.
Hoe aan te melden
Interessevolle kerkbestuurders uit Zuid-Holland kunnen zich inschrijven via de website van de ErfgoedAcademie. De provincie draagt de kosten, waardoor deelname gratis is voor betrokkenen binnen de provinciegrenzen. Meer informatie en het inschrijfformulier zijn beschikbaar op www.erfgoedacademie.nl.
De leerlijn is bedoeld als praktisch instrument: deelnemers verlaten het traject met een concrete set aanbevelingen en een plan van aanpak waarmee zij hun kerkgebouw toekomstbestendig kunnen maken, zonder dat de culturele identiteit van het bouwwerk per se verloren gaat.