De Raad van State heeft bepaald dat jongerencamping De Appelhof op Terschelling terecht door de Veiligheidsregio Fryslân en de burgemeester werd gesloten in de zomer van 2020. De uitspraak, die woensdag werd gedaan, betekent dat de campinghouder niet hier en nu automatisch recht heeft op vergoeding van het door hem opgevoerde omzetverlies.
Achtergrond van de sluiting
Begin augustus 2020 bleken enkele verblijfsgasten van De Appelhof besmet met het coronavirus. Burgemeester en veiligheidsregio vreesden dat het virus zich snel onder de ongeveer 800 aanwezige jongeren zou verspreiden en namen een noodmaatregel om de camping per 17 augustus 2020 te sluiten en te ontruimen. Het besluit gold tot het einde van het seizoen, 1 september 2020.
Eigenaar Geert van Dieren stelde dat hij door het sluitingsbevel enkele tonnen aan omzet misliep en dat de veiligheidsregio als eerstverantwoordelijke die schade (geheel of gedeeltelijk) zou moeten vergoeden. Volgens Van Dieren zou een eigen, geleidelijke ontruiming mogelijk en minder ingrijpend zijn geweest; hij noemde de noodsluiting een 'paardenmiddel' en suggereerde dat de maatregel onder meer was bedoeld om onrust en negatieve media-aandacht voor het eiland te voorkomen.
Oordeel van de Raad van State
De Raad van State oordeelde dat de burgemeester en de veiligheidsregio terecht de toen geldende noodverordening toepasten. De bestuursrechter vond aannemelijk dat bij het constateren van besmettingen de kans groot was dat het virus verder zou om zich grijpen, en dat een snelle sluiting en ontruiming dus een proportionele ingreep kon zijn ter bescherming van de volksgezondheid.
De rechtbank ziet geen feiten die de stelling ondersteunen dat de sluiting uitsluitend was bedoeld om imagoschade of onrust te voorkomen. Ook het betoog dat een gecontroleerde, eigen ontruiming volstaan zou hebben weegt volgens de Raad minder zwaar tegenover het risico op verdere besmettingen.
Compensatievraag blijft onbeslist — procedurele hobbel
Over de door Van Dieren gevorderde vergoeding voor de opgelopen omzetschade zegt de Raad van State dat de campingeigenaar te laat is gekomen met zijn verzoek om nadeelcompensatie. Nadeelcompensatie is een vergoeding voor schade geleden door een rechtmatig overheidsbesluit en kent een eigen procedurele route. Omdat Van Dieren die route niet tijdig volgde, kan de Raad niet toekennen in deze procedure.
Belangrijk is dat er al een separate nadeelcompensatieprocedure loopt bij de rechtbank Noord-Nederland. Die rechtbank hield een zaak aan in afwachting van het oordeel van de Raad van State, zo blijkt.
- Besluit datum: 17 augustus 2020 (in werking)
- Einde seizoen: 1 september 2020
- Aantal mogelijke gasten: maximaal 800
- Status compensatieverzoek: aparte procedure bij rechtbank; te laat in deze zitting
| Aspect | Feit |
|---|---|
| Sloting op grond van | Noodverordening vanwege corona-besmettingen |
| Betrokken bestuursorganen | Burgemeester van Terschelling en Veiligheidsregio Fryslân |
| Juridisch oordeel | Handelen rechtmatig; noodverordening terecht toegepast |
Lokale impact en vervolg
Voor De Appelhof betekent de uitspraak dat de beleidsmatige beslissing van de veiligheidsregio niet onrechtmatig was. Financiële gevolgen voor de exploitatie blijven echter onopgelost zolang de procedure bij de rechtbank Noord-Nederland loopt. Voor andere ondernemers op Terschelling en in Friesland is de zaak illustratief voor de grenzen waarbinnen veiligheidsregio’s en gemeenten tijdens acute gezondheidscrises snel kunnen ingrijpen.
Bestuurders houden hiermee een juridische bevestiging in handen dat zij bij een snel verspreidbaar virus mogen kiezen voor ingrijpende, tijdelijke maatregelen wanneer het besmettingsrisico groot wordt. Tegelijkertijd benadrukt de zaak het belang van tijdige en juiste procedurele stappen voor eigenaren die compensatie willen vragen nadat een rechtmatig besluit is genomen.
De uitspraak is ook opmerkelijk omdat Sybrand Buma toen leiding gaf aan de veiligheidsregio; Buma is recent benoemd als vicevoorzitter van de Raad van State. De huidige uitspraak gaat echter over het handelen van het bestuur toen, niet over individuele, later vervulde functies.
De kwestie laat zien dat juridische resultaten rond coronamaatregelen vaak afhangen van zowel de proportionaliteit van het bestuurlijke handelen als van procedurele correctheid bij het indienen van compensatieverzoeken.