De twaalf Nederlandse provincies starten een gezamenlijke verkenning naar hoe zij het beste kunnen omgaan met onder meer kunstmatige intelligentie (AI) en hun dataopslag. Met een nieuw digitaliseringsteam willen zij minder afhankelijk worden van technologie van bedrijven buiten de Europese Unie en beter zicht krijgen op keuzes rond cloudgebruik, digitale weerbaarheid en autonomie.
Een medewerker per provincie, samen één jaar
Volgens het Interprovinciaal Overleg (IPO) levert iedere provincie gedurende een jaar een medewerker voor het team. Met die opzet hopen de provincies kennis en capaciteit te bundelen en zo gezamenlijk een breder afwegingskader te ontwikkelen voor digitale vraagstukken die alle provincies raken.
“Rond digitalisering komen zoveel opgaves op ons af, dat we de krachten bundelen”, aldus een woordvoerder van het IPO. “Zaken als AI, de cloud en digitale weerbaarheid en autonomie gaan alle provincies aan. Als je dit met zijn twaalven aanpakt, heb je meer mogelijkheden, ook om tot een bredere afweging te komen.”
Waarom samenwerking?
De provincies geven aan momenteel vooral gebruik te maken van Amerikaanse techbedrijven voor hun digitale diensten en dataopslag. Die afhankelijkheid roept vragen op over controle, veiligheid en beleidsruimte. Door gezamenlijk te onderzoeken hoe zij deze thema's kunnen aanpakken, willen de provincies opties schetsen om hun digitale autonomie te vergroten en de weerbaarheid tegen digitale risico's te versterken.
De stap volgt op recente politieke discussie in Zuid-Holland, waar is gepleit om gefaseerd af te stappen van diensten van Microsoft. De provinciale inzet maakt deel uit van de bredere nationale agenda: de provincies zijn betrokken bij de vorig jaar gepresenteerde Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), waarin onderwerpen staan opgesomd die overheden gezamenlijk willen aanpakken.
Wat staat op de agenda?
De verkenning richt zich volgens het IPO expliciet op een aantal kernthema's die in de NDS zijn benoemd. Belangrijke aandachtspunten zijn:
- AI — inzicht in gebruik en risico's binnen provinciale taken;
- Cloud en dataopslag — waar worden gegevens opgeslagen en door wie;
- Digitale weerbaarheid — bescherming tegen aanvallen en uitval;
- Autonomie — verminderen van afhankelijkheid van niet-EU leveranciers.
| Aspect | Doel |
|---|---|
| Human resources | Elke provincie levert één medewerker voor een jaar |
| Beleidskader | Koppeling aan de Nederlandse Digitaliseringsstrategie |
| Belangrijkste thema's | AI, cloud, digitale weerbaarheid, autonomie |
Gevolgen en vervolgstappen
Het praktijkeffect van deze gezamenlijke aanpak hangt af van de uitkomsten van de verkenning en de concrete stappen die provincies daarop baseren. Mogelijke vervolgstappen zijn gezamenlijke aanbestedingen, standaarden voor dataopslag, of beleidsadviezen richting rijk en gemeenten. Duidelijk is dat het IPO inzet op een gezamenlijke benadering om een coherent antwoord te formuleren op digitale uitdagingen die meerdere overheden raken.
De keuze om minder afhankelijk te willen worden van technologie van buiten de EU is vooral een beleidsrichting; welke alternatieven provincies concreet kiezen en welke technische of contractuele wijzigingen dat vergt, moet de komende maanden blijken. Het initiatief illustreert in ieder geval een groeiend bewustzijn bij provincies van de strategische keuzes rond digitale infrastructuur en de wens om die keuzes samen te maken.
Het IPO verwacht dat de deelnemers in het digitaliseringsteam met elkaar en met betrokken ketenpartners de mogelijkheden en knelpunten in kaart brengen. Op basis daarvan kunnen provincies gezamenlijk besluiten of en hoe zij hun afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers verminderen en hun digitale autonomie vergroten.
Het traject staat in verband met de eerder gepresenteerde NDS, maar het IPO heeft nog geen exacte tijdslijn of eindadvies publiek gemaakt. De komende maanden zullen duidelijker maken welke concrete voorstellen uit de gezamenlijke verkenning voortkomen en hoe die aansluiten op nationale en Europese ontwikkelingen rondom digitale regelgeving.