Wijngaard in Zeist merkt tastbare gevolgen van warmer klimaat
De veranderende weersomstandigheden in Nederland hebben concrete gevolgen voor de wijnbouw, ook in Zeist. Bij wijngaard Hoog Beek en Rooyen aan de Driebergseweg merken vrijwilligers en bestuur dat de omstandigheden gunstiger zijn geworden voor druivenproductie. Dat leidt tot een hogere opbrengst en een uitbreiding van het aantal geproduceerde flessen.
Voorzitter Wim Vermaak zegt dat men in Zeist de trend uit de landelijke statistieken terugziet: de Nederlandse wijnproductie steeg recent fors. Cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Vereniging Nederlandse Wijn Producenten (VNWP) laten zien dat er vorig jaar in Nederland ongeveer 1,5 miljoen flessen zijn geproduceerd, tegen ongeveer de helft daarvan in 2024. De wijngaard in Zeist teelt twee rassen: johanniter en souvignier gris.
Vrijwilligers onmisbaar voor het werk in Zeist
De dagelijkse werkzaamheden in de wijngaard worden gedragen door een groep vrijwilligers. Ongeveer zestig mensen zetten zich het hele jaar door in: van snoeien in januari tot het plukken in het najaar. Sigrid van Ede en haar echtgenoot Gerrit coördineren de vrijwilligers en leggen uit hoe zij de ranken beheren. Volgens hen worden doorgaans twee trossen per rank aangehouden, omdat meerdere trossen niet voldoende rijp zullen worden.
- Locatie: wijngaard Hoog Beek en Rooyen, Driebergseweg, Zeist
- Vrijwilligers: circa 60
- Druivensoorten: johanniter en souvignier gris
- Landelijk productiebeeld: ongeveer 1,5 miljoen flessen vorig jaar
"Nederland begint echt een wijnland te worden, dat merken we hier ook in Zeist," zegt de voorzitter van de wijngaard.
De vrijwilligers benadrukken dat zorgvuldig beheer essentieel blijft. De rijping van de druiven hangt af van de balans tussen suiker en zuur; alleen bij de juiste verhouding worden de vruchten geoogst voor wijnproductie. Het team in Zeist verwijdert jonge trossen als dat nodig is om de kwaliteit van de overige trossen te garanderen.
Landelijke trends en lokale onzekerheden
Hoewel recente jaren gunstiger waren voor de wijnbouw, wijzen RVO en de VNWP erop dat het weer onzeker blijft. De VNWP waarschuwt dat een natte septembermaand de kans op schimmel vergroot en een deel van de oogst kan doen verloren gaan. In 2024 lagen de opbrengsten nog aanzienlijk lager door nachtvorst en regen; 2023 kende zelfs een hogere oogst dan vorig jaar, maar concrete cijfers voor dat jaar zijn niet opgenomen in de lokale toelichting.
| Jaar | Opmerking | Gerapporteerde productie (flessen) |
|---|---|---|
| 2023 | Hogere oogst dan vorig jaar | — |
| 2024 | Weinig productie door nachtvorst en regen | Circa 0,75 miljoen (rond de helft van 2025) |
| Vorig jaar | Gunstig weer, forse stijging | 1,5 miljoen |
Voor Zeist betekent de ontwikkeling van de wijnbouw meer dan hogere opbrengsten alleen. De wijngaard draagt bij aan lokale recreatie, vrijwilligersbetrokkenheid en kleine-scale agrarische bestedingen. Bezoekers en bewoners kunnen deelnemen aan plukdagen en rondleidingen, waardoor er een directe band ontstaat tussen stad en landbouwgrond.
Balans tussen kansen en risico's
Bestuur en vrijwilligers in Zeist erkennen dat klimaatverandering veel negatieve effecten heeft, maar zien in de veranderende klimaatomstandigheden ook een economische mogelijkheid voor lokale producenten. Tegelijkertijd blijft onzekerheid over het najaarsweer en de kans op schimmel een reëel risico voor de uiteindelijke opbrengst en kwaliteit.
De ontwikkeling van de Nederlandse wijnsector staat niet op zichzelf; het past in een breder beeld van veranderende landgebruiksmogelijkheden. Voorlopig zetten de mensen van Hoog Beek en Rooyen in op beheer, kwaliteit en vrijwilligerswerk om zo veel mogelijk van de gunstige jaren te benutten. Daarbij blijft betrouwbaarheid van de cijfers en de weersomstandigheden bepalend voor de uiteindelijke economische meerwaarde voor Zeist.