Hoge leges voor verbouwing in Zeist in landelijke vergelijking
Uit een landelijke steekproef van consumentenorganisatie Vereniging Eigen Huis blijkt dat de gemeente Zeist in de categorie voor verbouwingen fors hogere leges rekent dan veel andere gemeenten. Voor een omgevingsvergunning bij een verbouwing met een geschat bouwbedrag van €80.000 moeten Zeistenaren volgens de steekproef €6.525 betalen.
De vereniging presenteerde de cijfers als onderdeel van een vergelijking van tarieven tussen gemeenten. De uitkomsten tonen grote verschillen: in sommige plaatsen zijn de leges voor dezelfde veronderstelde verbouwing een fractie van het bedrag dat Zeist hanteert. Als voorbeeld noemt de vereniging de gemeente Breda, waar hetzelfde vergunningstraject volgens de steekproef maar €938 kost.
Collegeverantwoording en politieke keuze
De bevindingen sluiten aan op vragen die eerder in de Zeister politiek zijn gesteld. In december 2025 stelde een raadslid al schriftelijke vragen; het college antwoordde daarop op 8 december 2025. In die reactie legde het college uit dat in de leges alle kosten worden meegenomen die een aantoonbaar logisch verband hebben met de behandeling van een vergunningsaanvraag. Tegelijk stelde het college dat de legeskosten nooit hoger zijn dan de daadwerkelijke kosten die de gemeente maakt.
Het college onderstreepte bovendien dat de hoogte van de leges voortvloeit uit bewuste keuzes: de gemeenteraad streeft naar zoveel mogelijk kostendekkendheid en houdt in ruil daarvoor de onroerendezaakbelasting (OZB) laag, aldus het college. Die stellingname plaatst de tarieven in een breder gemeentelijk financieel kader en legt uit waarom de leges relatief hoog kunnen uitvallen.
"In de bouwleges worden alle kosten voor de vergunningsaanvraag meegerekend die een logisch aantoonbaar verband houden met de werkzaamheden rond vergunningverlening", aldus het college in december 2025.
Vereniging Eigen Huis eist landelijke rekenmethode
De Vereniging Eigen Huis vindt de huidige situatie problematisch omdat gemeenten volgens de organisatie geen winst mogen maken op leges, maar omdat de opbouw van tarieven onvoldoende inzichtelijk is, ontbreekt het aan controle. Directeur Cindy Kremer zegt dat bewoners daardoor niet goed kunnen beoordelen of hoge tarieven gerechtvaardigd zijn en dat gemeenten moeten kunnen uitleggen waarvoor inwoners betalen.
- De vereniging pleit voor een verplichte, landelijke rekenmethode voor het berekenen van leges.
- Doel is dat tarieven transparant en vergelijkbaar worden voor consumenten en huiseigenaren.
- De steekproef laat zien dat verschillen tussen gemeenten bij zowel verbouwings- als nieuwbouwprojecten groot blijven.
Vergelijkende cijfers uit de steekproef
De vereniging vermeldde verder cijfers over nieuwbouw en bouwprojecten buiten bestaande plannen, waar eveneens sprake is van grote tariefsverschillen. Voor een vrijstaande woning met een geschat bouwkostenniveau van €300.000 variëren de leges in Nederland volgens de steekproef van €122 (Oegstgeest) tot ongeveer €21.000 (Wormerland). Voor nieuwbouw buiten het omgevingsplan ligt de bandbreedte volgens de vereniging tussen €1.017 (Amsterdam) en rond €45.000 (Ede).
| Situatie | Laagste tarief (voorbeeld) | Hoogste tarief (voorbeeld) |
|---|---|---|
| Verbouwing (€80.000) | Breda: €938 | Zeist: €6.525 |
| Vrijstaande woning (€300.000) | Oegstgeest: €122 | Wormerland: ±€21.000 |
| Nieuwbouw buiten omgevingsplan | Amsterdam: €1.017 | Ede: €45.000 |
Gevolgen voor Zeistse bewoners
Voor inwoners van Zeist betekent de uitkomst van de steekproef dat de kosten van een verbouwing substantieel kunnen stijgen door gemeentelijke leges. Dat heeft effect op beslissingen over renovatie en kleine uitbreidingen, zeker als deze extra kosten niet direct zichtbaar zijn bij de voorbereiding van een bouwproject. Daarnaast kan de discussie over leges invloed hebben op lokaal politiek debat over de gewenste balans tussen directe kostendekkendheid en lastenverdeling via de OZB.
Zolang er geen uniforme rekensystematiek bestaat, blijft vergelijking tussen gemeenten lastig, waarschuwen belangenbehartigers. De Vereniging Eigen Huis roept daarom op tot landelijke regelgeving die inwoners in staat stelt tarieven en afwegingen beter te controleren.