De aanhoudende droogte in delen van Noord-Holland zet aardappeltelers onder druk. In Zwanenburg en omliggende gebieden constateren adviseurs en telers een stijging van het zoutgehalte in de sloten, waardoor beregening met slootwater voor sommige percelen onverantwoord lijkt. Boeren moeten kiezen tussen sproeien met brak water of het risico lopen helemaal niet te kunnen beregenen.
Waarden boven veilige grens
Teeltadviseur Cok van der Maarl, die telers in de regio Haarlemmermeer ondersteunt, meet zelf de zoutwaarden in de watergangen. Hij signaleerde op enkele locaties waarden die volgens hem problematisch zijn: "de waarde is nu boven de vijf, dat houdt in dat het onverantwoord is om met dit water te beregenen".
"De waarde is nu boven de vijf, dat houdt in dat het onverantwoord is om met dit water te beregenen"
Voor telers als Erik Oostwouder in Zwanenburg betekent dat directe consequenties. Hij ziet droogte aan de losse, droge kluiten in zijn land en moest besluiten het water uit de sloot niet te gebruiken. Omdat zijn grond uit klei bestaat, houdt die meer water vast dan zandgrond; dat geeft hem nog enige bescherming tegen misoogst, maar geen garantie.
Praktische gevolgen op het veld
De situatie leidt tot gewijzigde bedrijfsvoering: sommige boeren zetten extra beregeningsmachines in of brengen waterschema’s terug. Oostwouder noemt een toename van inzet: waar normaal twee machines draaien, gebruikt hij nu drie. Dat betekent meer uren draaien, minder nachtrust en hogere bedrijfskosten.
- Saliniteit: gemeten waarden boven 5 worden als ongeschikt voor beregening beschouwd.
- Benodigde regen: akkers hebben volgens telers minimaal 30–40 mm neerslag nodig om de huidige droogte te keren.
- Machines: telers verhogen soms het aantal draaiende beregeningsunits (van twee naar drie).
Wat betekent verzilting voor opbrengst en prijsvorming?
Oostwouder verwacht dat de kleigrond nog een redelijke opbrengst kan geven, maar benadrukt de onzekerheid: in voorgaande jaren waren de opbrengsten hoog terwijl de prijzen voor telers toen juist laag uitvielen. Dit jaar, zo merkt hij, kan het omgekeerde gebeuren: minder aanbod kan leiden tot hogere prijzen, mits de oogsten niet té veel achterblijven. Die onzekerheid maakt bestuurlijke en economische keuzes complex: investeren in zoetwatervoorziening is kostbaar, maar uitstel kan leiden tot productieverlies.
Regionale verschillen binnen Noord-Holland
Niet alle delen van de provincie hebben evenveel last. In gebieden met zandgrond is de droogte vaak eerder merkbaar doordat de bodem minder water vasthoudt. In delen met zware klei is dat anders: die grond heeft een grotere buffer, maar is niet immuun voor aanhoudende droogte gecombineerd met verzilting van sloten.
Wat kunnen telers en waterbeheerders doen?
De afwegingen zijn technisch, financieel en agronomisch. Mogelijke maatregelen die in de regio worden besproken of toegepast zijn onder meer:
- selectief gebruik van zoetwaterbronnen en prioriteren van percelen;
- aanpassen van beregeningsschema’s en inzet van extra machines om kritieke perioden door te komen;
- monitoring van zoutwaarden in watergangen en veldmetingen door teeltadviseurs;
- op langere termijn: investeringen in zoetwatervoorziening, peilbeheer en afstemming met waterschappen.
| Parameter | Observatie / maatregel |
|---|---|
| Saliniteit (waarde) | Waarden boven 5 → beregenen onverantwoord |
| Benodigde neerslag | 30–40 mm om bovengrondse droogte te keren |
| Beregeningsmachines | Toename van 2 naar 3 machines op sommige bedrijven |
Lokale impact en vooruitblik
Voor individuele telers als Oostwouder blijft de situatie afwachten: regen zou veel oplossen, maar wordt voorlopig niet gegarandeerd. Tegelijkertijd ligt er een bestuurlijke opgave voor waterschappen en gemeenten om verzilting en zoetwatervoorziening op de lange termijn aan te pakken. Voor consumenten en afnemers van aardappels kan de situatie prijs- en aanbodschommelingen betekenen, afhankelijk van hoe wijdverbreid opbrengstverlies zou worden.
De combinatie van droogte en verzilting maakt de kwetsbaarheid van regionale voedselproductie zichtbaar. Voor veel telers is nu cruciaal dat ze hun gewassen zo goed mogelijk monitoren en in overleg blijven met teeltadviseurs en waterschappen, in afwachting van de regen die hun akkers weer kan herstellen.
Verslag uit Zwanenburg en omgeving.